Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp tại Hội trường TTVH xã
* Sự thay đổi về đội ngũ cán bộ cơ sở:
Chủ trương sắp xếp cấp xã theo mô hình chính quyền 2 cấp là cuộc cách mạng lớn của đất nước, một công việc chưa có tiền lệ và được tiến hành rất nhanh, hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp có nhiều kết quả tích cực.
Điều thay đổi lớn nhất sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp không phải chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà sự thay đổi căn bản về yêu cầu cao đối với đội ngũ cán bộ ở xã, phường. Nếu trước đây cấp xã chủ yếu là cấp tổ chức thực hiện thì hiện nay, trong nhiều lĩnh vực, nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền mạnh hơn, cấp xã đã thực sự trở thành cấp trực tiếp quyết định, trực tiếp điều hành và trực tiếp chịu trách nhiệm trước Nhân dân. Chính vì vậy, yêu cầu đối với người đứng đầu và đội ngũ cán bộ cơ sở cũng cao hơn rất nhiều. Thực tiễn tại Trà Tân cho thấy điều đó rất rõ. Sau khi sáp nhập từ ngày 01/7/2025, xã có diện tích hơn 183 km², gồm 07 thôn (sau sắp xếp còn 6 thôn), dân số hơn 6.300 người, địa bàn rộng, nhiều thôn cách xa trung tâm xã, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao. Trong khi đó, cùng với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện đã chuyển giao cho cấp xã.
Qua thực tiễn đó, chúng tôi nhận thấy điều quan trọng hiện nay không còn là cán bộ làm đúng quy trình, mà phải đủ năng lực giải quyết vấn đề ngay từ cơ sở. Trong điều kiện phân cấp mạnh hơn, nếu cán bộ còn tâm lý trông chờ, xin ý kiến từng việc thì sẽ làm giảm hiệu quả của bộ máy. Khi cán bộ nắm chắc chủ trương, hiểu pháp luật, bám sát thực tiễn và dám chịu trách nhiệm thì nhiều công việc sẽ được giải quyết ngay tại xã, giảm thời gian, giảm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho người dân. Đối với một xã miền núi như Trà Tân, chúng tôi luôn nhấn mạnh yêu cầu "gần dân để hiểu dân, hiểu dân để phục vụ dân tốt hơn". Có nhiều hộ dân ở các thôn phải di chuyển quãng đường khá xa mới đến được trung tâm xã. Vì vậy, cán bộ không thể chỉ ngồi ở trụ sở chờ dân đến mà phải chủ động xuống cơ sở, đối thoại, nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ những khó khăn ngay từ thôn, từ chi bộ. Đây không chỉ là yêu cầu về tác phong công tác mà còn là phương thức lãnh đạo trong điều kiện mới.
Một yêu cầu khác cũng rất rõ là năng lực ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Khi phạm vi quản lý rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn thì phương pháp làm việc cũng phải thay đổi. Thời gian qua, xã đã đẩy mạnh sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số, các nền tảng dùng chung, từng bước nâng cao hiệu quả cải cách hành chính và phục vụ người dân. Dù vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ, đây yêu cầu bắt buộc để xây dựng chính quyền hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Qua một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bài học lớn nhất mà chúng tôi rút ra là: Điều cần thay đổi là chuyển từ tư duy hành chính, thụ động xử lý công việc sang tư duy kiến tạo, chủ động dự báo, đổi mới và tạo ra các giải pháp tốt hơn để phục vụ người dân; bộ máy chỉ thực sự mạnh khi mỗi cán bộ mạnh lên về năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm. Mục tiêu không chỉ là giải quyết những vấn đề phát sinh, mà là chủ động kiến tạo, đổi mới cách làm để hạn chế phát sinh vấn đề và nâng cao chất lượng phục vụ người dân ngay từ đầu.
* Luân chuyển cán bộ nhằm khắc phục tình trạng mất cân đối nhân lực cục bộ sau sắp xếp
Công tác cán bộ là công tác của Đảng, vì vậy việc bố trí sắp xếp, phân công cán bộ do các cấp ủy Đảng quyết định, là đảng viên thì tuyệt đối trung thành với Đảng, chấp hành nghiêm sự phân công của Đảng, không ngại khó, không ngại khổ và vượt qua các khó khăn trở ngại để hoàn thành các nhiệm vụ mà Đảng giao phó.
Việc điều động, luân chuyển cán bộ không phải để giải quyết câu chuyện "thiếu - đủ" về nhân sự, mà mục tiêu cao hơn là tạo ra sự cân bằng về năng lực, kinh nghiệm và chất lượng điều hành giữa các địa bàn, đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là chủ trương rất đúng và cũng là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay.
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã được giao nhiều nhiệm vụ hơn, phạm vi quản lý rộng hơn và trách nhiệm cũng lớn hơn. Đối với Trà Tân, ngoài đặc thù là xã miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, thì khối lượng công việc trên các lĩnh vực như đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách, cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Đảng... đều tăng đáng kể. Thực tiễn vận hành trong một năm qua cho thấy, ở một số lĩnh vực vẫn còn những khó khăn do cán bộ phải tiếp cận nhiều nhiệm vụ mới, đồng thời vẫn còn một số quy định về phân cấp, phân quyền cần tiếp tục được hoàn thiện để tạo thuận lợi hơn cho cơ sở.
Cán bộ đứng đầu của xã Trà Tân nguyên là lãnh đạo Sở được điều động về để công tác tại địa phương. Cùng với đó, để chủ động triển khai chủ trương của Trung ương, Thành phố; Đảng ủy xã Trà Tân đã ban hành Kế hoạch điều động, luân chuyển, bố trí cán bộ gắn với yêu cầu nhiệm vụ sau sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc điều động được thực hiện trên cơ sở rà soát năng lực, kinh nghiệm, sở trường của từng cán bộ và yêu cầu thực tiễn của từng lĩnh vực; đồng thời kết hợp giữa đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển với tạo nguồn cán bộ lâu dài.
Ở Trà Tân, chúng tôi luôn xác định công tác cán bộ phải gắn chặt với yêu cầu phát triển của địa phương. Cán bộ được phân công nhiệm vụ phải được tạo điều kiện để tiếp cận thực tiễn, được giao việc khó, việc mới và được đánh giá bằng kết quả cụ thể. Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ sau thời gian công tác ở cơ sở đã trưởng thành rõ rệt về bản lĩnh, kỹ năng điều hành và khả năng xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Từ thực tiễn đó, có thể nhận thấy việc điều động, luân chuyển cán bộ là cơ hội để bổ sung nguồn nhân lực có chất lượng, đồng thời tạo môi trường rèn luyện cho đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải điều động bao nhiêu người, mà là điều động đúng người, đúng việc, đúng thời điểm. Mỗi cán bộ đều có thế mạnh riêng; nếu bố trí phù hợp với năng lực, sở trường và yêu cầu của địa phương thì sẽ phát huy hiệu quả rất nhanh. Ngược lại, nếu chỉ điều động để đủ cơ cấu mà chưa tính đến yêu cầu thực tiễn thì hiệu quả sẽ không cao.
Một điều tôi luôn trao đổi với đội ngũ cán bộ của xã là: đừng xem luân chuyển, điều động là sự thay đổi vị trí công tác, mà hãy xem đó là cơ hội để tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện bản lĩnh và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của địa phương. Chính những môi trường nhiều khó khăn sẽ giúp cán bộ trưởng thành nhanh hơn, toàn diện hơn và có khả năng đảm nhận những nhiệm vụ lớn hơn trong tương lai.
* Sự thích nghi của đội ngũ cán bộ được điều động về cơ sở:
Theo tôi, ba yếu tố: kinh nghiệm quản lý, khả năng tổ chức thực hiện và sự am hiểu địa bàn công tác đều quan trọng đối với cán bộ được luân chuyển, điều động về cơ sở, nhưng nếu phải lựa chọn thì sự am hiểu địa bàn và tinh thần gần dân sẽ quyết định một cán bộ có thể phát huy hiệu quả nhanh hay chậm. Kinh nghiệm quản lý có thể được vận dụng, kỹ năng điều hành có thể phát huy ngay, nhưng muốn đưa chủ trương đúng vào cuộc sống thì trước hết phải hiểu cuộc sống của người dân, hiểu văn hóa địa phương. Điều này càng rõ đối với một địa phương miền núi như Trà Tân. Sau sáp nhập, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trong bối cảnh đó, nếu cán bộ chỉ giải quyết công việc qua hồ sơ hoặc báo cáo thì rất khó nắm hết thực tiễn. Muốn làm tốt phải hiểu phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số, hiểu đặc điểm từng thôn, từng khu dân cư, nắm được điều kiện sản xuất, đời sống của người dân và xây dựng được niềm tin với Nhân dân.
Thực tiễn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng cho chúng tôi thêm bài học. Những cán bộ nhanh chóng hòa nhập với địa bàn đều có một điểm chung là không mang tư duy "đi công tác", mà mang tinh thần "đến để cùng địa phương giải quyết công việc". Họ chủ động học hỏi cán bộ tại chỗ, tìm hiểu đặc điểm từng thôn, từng lĩnh vực, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Chính sự cầu thị và gần dân đã giúp họ bắt nhịp công việc rất nhanh.
Theo tôi, công tác cán bộ không phải là sự thay thế giữa người cũ và người mới, mà là sự bổ sung cho nhau về kinh nghiệm, tư duy và cách làm. Cán bộ điều động mang đến những kinh nghiệm quản lý mới; cán bộ tại chỗ mang đến vốn hiểu biết về địa phương. Khi hai nguồn lực đó thực sự đồng hành thì hiệu quả lãnh đạo, quản lý sẽ được nâng lên rõ rệt.
Chúng tôi luôn quan niệm rằng, kiến thức giúp cán bộ bắt đầu công việc, nhưng sự thấu hiểu Nhân dân mới giúp cán bộ làm tốt công việc. Người dân không kỳ vọng cán bộ đến từ đâu, mà kỳ vọng cán bộ biết lắng nghe, biết chia sẻ và biết giải quyết những vấn đề của cuộc sống. Đó mới là nền tảng để xây dựng niềm tin và cũng là thước đo cao nhất đối với người cán bộ ở cơ sở.
* Sự kết hợp và bổ trợ cho nhau giữa cán bộ trưởng thành từ cơ sở và cán bộ được điều động, luân chuyển:
Trong công tác cán bộ không nên đặt vấn đề ai có lợi thế hơn ai, cán bộ tại chỗ hay được điều động, luân chuyển. Điều quan trọng là làm thế nào để mỗi cán bộ phát huy được thế mạnh của mình và cùng hướng tới mục tiêu chung là phục vụ Nhân dân, xây dựng địa phương ngày càng phát triển. Cán bộ trưởng thành từ cơ sở có một lợi thế rất lớn là được rèn luyện qua thực tiễn. Họ hiểu địa bàn, nắm chắc tình hình Nhân dân, hiểu phong tục, tập quán, nhất là ở một xã miền núi như Trà Tân, nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống và điều kiện giữa các khu dân cư còn nhiều khác biệt. Những kinh nghiệm được tích lũy từ quá trình công tác ở cơ sở không thể có ngay trong một thời gian ngắn và đó là vốn quý đối với mỗi cán bộ.
Trong khi đó, cán bộ được điều động thường mang theo những kinh nghiệm mới về quản lý, phương pháp điều hành, tư duy đổi mới và cách tiếp cận công việc khoa học hơn. Nếu biết kết hợp hài hòa giữa kinh nghiệm thực tiễn của cán bộ tại chỗ với tư duy đổi mới của cán bộ được điều động thì sẽ tạo ra sức mạnh rất lớn cho tập thể lãnh đạo. Thực tiễn sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Trà Tân cho thấy, chính tinh thần đoàn kết, chia sẻ trách nhiệm và hỗ trợ lẫn nhau giữa đội ngũ cán bộ đã góp phần giúp bộ máy nhanh chóng ổn định, duy trì hoạt động thông suốt, không để ảnh hưởng đến việc giải quyết công việc cho người dân.
Chúng tôi luôn xác định đoàn kết là điều kiện tiên quyết để phát huy hiệu quả của công tác cán bộ. Đoàn kết ở đây không chỉ là thống nhất trong chủ trương, mà còn là sự sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong công việc và cùng chịu trách nhiệm trước tập thể. Một cán bộ mới về địa phương sẽ trưởng thành nhanh hơn nếu được tập thể đón nhận, hướng dẫn và đồng hành; ngược lại, cán bộ tại chỗ cũng sẽ đổi mới tư duy khi biết tiếp thu những cách làm hay, những kinh nghiệm tốt từ đồng chí, đồng nghiệp. Đối với Trà Tân, chúng tôi luôn khuyến khích văn hóa học hỏi lẫn nhau trong đội ngũ cán bộ. Người có nhiều kinh nghiệm thì chia sẻ kinh nghiệm; người có cách làm mới thì mạnh dạn đề xuất sáng kiến. Khi mọi người cùng hướng đến mục tiêu chung thì sự khác biệt về môi trường công tác trước đây sẽ không còn là khoảng cách, mà trở thành lợi thế để bổ sung cho nhau.
Giá trị lớn nhất của công tác cán bộ không phải là mỗi người đều giỏi, mà là tập hợp được những người giỏi thành một tập thể đoàn kết, biết bổ sung cho nhau và cùng hoàn thành nhiệm vụ. Một tập thể mạnh luôn tạo ra những cán bộ mạnh, và ngược lại, những cán bộ biết đặt lợi ích chung lên trên sẽ làm nên sức mạnh của cả tập thể. Đó cũng là bài học mà Trà Tân luôn gìn giữ và phát huy trong quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay.
* Cần cơ chế để cán bộ được điều động thực sự gắn bó với địa phương nơi mình công tác
Không có cơ chế nào giữ chân cán bộ bền vững bằng việc tạo cho họ niềm tin, trách nhiệm và cơ hội được cống hiến, bên cạnh đó cấp trên khi điều động, luân chuyển cán bộ phải có niềm tin vào cán bộ đó, phải thường xuyên tạo điều kiện và ủng hộ họ, đặc biệt ủng hộ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, sáng tạo. Chế độ, chính sách là cần thiết, nhưng nếu chỉ dựa vào chính sách thì chưa đủ. Điều quan trọng hơn là để mỗi cán bộ có môi trường và điều kiện để cống hiến, để dấn thân và cảm nhận được giá trị công việc mình đang làm và thấy rõ sự đóng góp của mình đối với sự phát triển của địa phương.
Cán bộ được điều động về cơ sở không phải để "hoàn thành nhiệm kỳ công tác", mà để cùng địa phương giải quyết những việc còn khó, còn mới và cùng chia sẻ trách nhiệm trước Nhân dân. Vì vậy, ngay từ khi tiếp nhận cán bộ, cấp ủy luôn quan tâm tạo môi trường làm việc đoàn kết, xác định rõ những công việc ưu tiên cần làm ngay, xây dựng chiến lược phát triển lâu dài cho xã, ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề trên các lĩnh vực để tạo nền tảng và sự bứt phá của địa phương; thực hiện phân công nhiệm vụ rõ ràng, giao quyền gắn với giao trách nhiệm và đánh giá cán bộ bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ, bằng sự chuyển biến của địa bàn và sự hài lòng của người dân, chứ không chỉ bằng thời gian công tác.
Thực tiễn sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, khối lượng công việc ở cơ sở tăng lên rất nhiều. Chính vì vậy, chúng tôi càng cần những cán bộ có tinh thần dấn thân, dám nhận việc khó và kiên trì đồng hành cùng Nhân dân để tháo gỡ từng vấn đề. Đây cũng là môi trường tốt nhất để cán bộ rèn luyện, trưởng thành và khẳng định năng lực của mình.
Bên cạnh đó, tôi cho rằng cần tiếp tục quan tâm hơn đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới cho đội ngũ cán bộ; có cơ chế động viên phù hợp đối với cán bộ công tác ở vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời mạnh dạn giao việc, tạo điều kiện để cán bộ phát huy sáng kiến và chịu trách nhiệm trong phạm vi được phân công. Khi được tin tưởng, được trao cơ hội và được ghi nhận xứng đáng, mỗi cán bộ sẽ có thêm động lực để cống hiến lâu dài.
Điều quan trọng nhất không phải là làm thế nào để cán bộ ở lại đủ thời gian, mà là làm thế nào để mỗi cán bộ thật sự coi địa phương là nơi để cống hiến, coi Nhân dân là đối tượng để phục vụ và coi kết quả phát triển của địa phương là thước đo giá trị công việc của mình. Khi làm được điều đó, sự gắn bó sẽ không còn đến từ yêu cầu của tổ chức, mà trở thành trách nhiệm và động lực từ chính mỗi cán bộ.
* Không để tình trạng kén chọn địa bàn, vị trí công tác trong đội ngũ cán bộ:
Đây không chỉ là yêu cầu về công tác cán bộ mà còn là yêu cầu về bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và đạo đức công vụ của mỗi cán bộ, đảng viên. Người cán bộ của Đảng khi được tổ chức phân công thì dù ở miền xuôi hay miền núi, nơi thuận lợi hay còn nhiều khó khăn, đều phải sẵn sàng nhận nhiệm vụ và nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đó không chỉ là nguyên tắc tổ chức của Đảng mà còn là biểu hiện tinh thần của người Đảng viên, sẵn sàng phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.
Thực tiễn ở Trà Tân càng làm chúng tôi tin tưởng vào chủ trương đó. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ của xã phải thích ứng rất nhanh với một khối lượng công việc lớn hơn, phạm vi quản lý rộng hơn và nhiều nhiệm vụ mới được phân cấp từ cấp trên.
Tôi luôn cho rằng, địa bàn khó không phải là nơi để cán bộ e ngại, mà chính là môi trường tốt nhất để rèn luyện bản lĩnh, tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành. Những địa phương như Trà Tân tuy còn nhiều khó khăn nhưng cũng là nơi người cán bộ có điều kiện gần dân hơn, hiểu dân hơn và trực tiếp giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Chính quá trình đó sẽ giúp mỗi cán bộ trưởng thành toàn diện hơn cả về năng lực chuyên môn, phương pháp lãnh đạo, quản lý và kỹ năng vận động quần chúng.
Nhìn xa hơn, chúng tôi cho rằng xây dựng đội ngũ cán bộ sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở mọi địa bàn không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà còn là nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ có chất lượng, có khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn tới. Một địa phương muốn phát triển nhanh và bền vững thì trước hết phải có đội ngũ cán bộ dám đổi mới, dám dấn thân và luôn đặt lợi ích của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
Đương nhiên, để đội ngũ cán bộ yên tâm công tác, bên cạnh tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân, Trung ương và thành phố cũng cần tiếp tục quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp đối với cán bộ công tác ở vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời tiếp tục phân cấp, phân quyền rõ hơn, gắn với tăng cường hướng dẫn, đào tạo và bồi dưỡng để cán bộ cơ sở đủ điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ. Đây cũng là những nội dung mà Trà Tân đã mạnh dạn kiến nghị từ thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Với tôi, địa bàn công tác không làm nên giá trị của người cán bộ; chính tinh thần dám nhận việc khó, dám chịu trách nhiệm và những kết quả mang lại cho Nhân dân mới làm nên giá trị ấy. Khi mỗi cán bộ đều coi sự phân công của tổ chức là mệnh lệnh, coi sự hài lòng của Nhân dân là mục tiêu phấn đấu và coi sự phát triển của địa phương là niềm tự hào của mình, thì đó cũng là lúc chủ trương của Đảng thực sự đi vào cuộc sống. Tôi tin rằng, đó chính là nền tảng quan trọng để Trà Tân tiếp tục phát triển nhanh, bền vững và góp phần cùng thành phố Đà Nẵng bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn.